From umit.kumcuoglu@gs.com Mon Aug 25 11:10:49 1997 From: Umit Kumcuoglu Date: Mon, 25 Aug 1997 11:10:22 -0400 X-Mailer: Z-Mail (3.2.1 10apr95) To: deniz@ai.mit.edu Subject: imamlar, hatipler ve galaksi Mime-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=us-ascii oolum al sana imam hatip yazisi. oku da gul. yalniz sayilari verify etmem lazim, simdilik kimseye forward etme. umit imamlar, hatipler, turkiye ve dunya farzedelim, turkiye ve islam dini uzerinde hicbir bilgisi olmayan bir insanin gozu son gunlerde ulkemizin gundemini isgal etmekte olan imam-hatip ortaokullari tartismasina takildi ve olayi incelemeye basladi. acaba olaya disaridan bakan bu kisi ulkemiz vede ozellikle siyasetcilerimiz hakkinda ne gibi izlenimler edinirdi? turk tarihi birbirinden ilginc pekcok kisi ve olayla dolu oldugu suphesizdir. ancak kanimca bu gozlemci imam-hatip ortaokullari tartismasinin da turk tarihinin 'garip ama gercek' olaylar listesinde hayli ust siralara tirmanacagina karar verirdi. gozlemcimizin ilk dikkat edecegi nokta imam-hatip ortaokul ve liselerinin ismi olacaktir. konu hakkinda fazla bilgisi olmayan bir kisi adlarina bakarak imam-hatip liselerinin birer meslek lisesi olduklarini dusunebilir. ancak karsisina ilginc bir istatistik cikar. turkiye'deki lise ogrencilerinin yuzde 25'i imam hatip liselerinde okumaktadir. imam-hatip liselerinin hangi meslekte insan yetistirmekte olduklarini bir an kenara birakalim. lise ogrencilerin yuzde 25'ini herhangi bir meslek dalina kanalize eden bir milli egitim politikasinin cok kesin amaclari olmalidir herhalde. ornegin ogrencilerinin yuzde 25'ini marangozluk okuluna gonderen bir milletin tahtadan dunyanin 8. harikasini insa etmeye hazirlandigi kanisina varilabilir. bu sayida ogrenciyi elektrik teknisyenligi okuluna gonderen bir ulkenin buyuk bir isiklandirma yada televizyon hamlesi icinde oldugu dusunulebilir. bu sayida ogrenciyi imam-hatip lisesine gonderen bir ulke de dunya'nin gelmis gecmis en uzun dini siirini yazmayi planliyor olabilir. bir baska ihtimal de bu ulkenin butun dunyaya misyonerler salmaya hazirlandigidir. oyle ya, bu ulkede yaklasik 50 bin koy ve mahalle vardir. her yerlesim birimine ortalama iki imam dustugunu dusunelim. bu durumda bu ulkenin imam gereksinimi 100 bindir. ortalama bir imamin 10 yil gorev yaptigi varsayilirsa, bu ulkenin yillik imam ihtiyaci 10 bindir. her sene 150 bin imam yetistiriliyorsa, bu ulkenin imamlari kendi nufusunun 15 kati buyuklukte bir insan toplulugunun imam ihtiyacini giderebilecegi sonucuna varilir. senede 150 bin imam bir milyar nufusa yeterli olabilir. dunyada da yaklasik bu kadar musluman olduguna gore diger butun musluman ulkelerin imam-hatip okullarinina artik gerek kalmamistir. hatta imam-hatip liselerinin ogrenci artisi bu hizla surerse yakin zamanda butun galaksinin imam ihtiyacinin da karsilanacagi konusunda yuregi ferahlar. gozlemcimizin aklina gelir ki, bir meslek dalinin (kendinin degil egitiminin) bu denli el ustunde tutulmasinin bir nedeni de bu egitimin diger pek cok alanda faydali olmasi olabilir. ornegin, matematik bilgisi fizikten kimyaya, ekonomiden mimariye, muzikten bilgisayara pek cok alanda olmazsa olmaz bir niteliktir. biyoloji bilgisi de bakkalliktan cobanliga, doktorluktan cevre muhendisligine pek cok dalda faydali olabilir. belki de imamlik bilgisi ticaret, devlet yonetimi, tip, hukuk gibi pek cok alanda gereklidir. dunyanin belli basli siyasetcileri, doktorlari, nobel odulu sahipleri arasinda imamlik egitiminden gecmis olanlarin sayisini bir an once belirlemek yararli olabilir. gozlemcimizin gozune ilginc bir nokta daha carpar. islam dininde kadinlarin imam olmasina pek rastlanmamaktadir. ancak imam-hatip ortaokul ve liselerinin ogrencilerinin ucte birinin kiz oldugu bilinmektedir. acaba burada buyuk bir yanlislik mi soz konusudur? imamlarin imamlik egitiminden gecmemis hanimlarla evlenmesi yasak midir acaba? oyle ya, bazi dinler din adamlarinin evlenmesini toptan yasaklar, belki islam dininde de imamlarin evlilikleri uzerinde hafif bir kisitlama vardir? yada belki devlet cinsiyet ayrimini ortadan kaldirma programi cercevesinde ulke genelinde kadin imam kotalari koymak uzeredir. gozlemcimiz tartismalari dinlerken 1980'lerin basinda fransa'daki sosyalist iktidarin kilise okullarini kapatmaya calisip basarisiz oldugunu duyar. konuyu biraz arastirinca fransa'da kilise okullarinin binlerce yildir egitim verdigini ogrenir. ustelik bu okullarin maliyetinin buyuk bir kismini kilise organizasyonu, bagislar ve veliler karsilamaktadir. fransa devletin tutumunu haksiz bulur. ancak turkiye'ye bakinca fransa orneginin imam-hatip ortaokullari tartismasiyla ilgisini anlayamaz. oyle ya, imam-hatip ortaokul ve liseleri sonucta laik devlet tarafindan acilmistir. kaynaklari da tamamen butceden gelmektedir. halkin cogunlugunun karari bu yondeyse bu kararin yerinde olabilecegini dusunur. bu sirada fethullah gulen diye bir isim goze carpar. bu kisi on yildir ulkenin dort bir yanina parasiz yatili okullar ve fen liseleri acmaktadir. bu okullarda rusya'dan gelen fizik profesorleri ders vermekte, uluslararasi matematik ve fizik olimpiyatlarinda basaridan basariya kosan ogrenciler yetistirmektedir. ustelik bu okullar devletten bes kurus para almamaktadir. mezunlarinin cogunlugu da dinine bagli ogrenciler olusturmaktadir. gozlemcimiz dindar kanadin neden imam-hatip ortaokullari yerine bu okullara sahip cikmadigini ve yenilerini acmadigini merak eder. islamci muhalefet partisinin taraftarlarinin mali kaynaklarini ogrenince de saskinligi artar. egitime bu kadar deger verdigini soyleyen bir hareketin neden kaynaklarini okul acmakta kullanmadigini sorar kendine. bu noktada gozlemcimiz ulkemizdeki iktidarin yapisini merak eder. ulkedeki onemli karar mercilerinin cumhurbaskani, uc partili bir azinlik hukumeti, anayasa mahkemesi ve ordu'dan olustugunu ogrenir. onde gelen siyasetcilerin gecmisini arastirir. cumhurbaskaninin son otuz bes yildir siyasetteki en onemli lider oldugunu, on bir yil basbakanlik, dort yil cumhurbaskanligi ve sekiz yil buyuk bir muhalefet partisinin liderligini yaptigini ogrenir. basbakanin ucuncu kez bu gorevi devraldigini tespit eder. iktidardaki uc partinin ilkinin sekiz, ikincisinin uc, ucuncusunun de on bes yil iktidar yada iktidar ortagi oldugunu ogrenir. son otuz bes yildaki kalan zaman da askeri idare altinda gecmistir. tartisma konusu edilen okullarin hepsinin bu iktidarin ortaklarinin karariyla acildigini farkeden gozlemci iktidarin bu okullarin kapatilmasi konusunda bu kadar suratle karar vermesine sasar. gozlemcimiz muhalefetin durumunu da iktidardan daha ilginc bulur. ana muhalefet lideri defalarca gensoru atlattiktan sonra gorevinden istifa etmistir. kendisine guven oyu vermis olan meclis, bu sefer de baska bir lidere guvenoyu verince demokrasi elden gidiyor diye isyan etmistir. diger muhalefet lideri ise imam-hatip ortaokullari ya kapatilacak ya kapatilacak, bu konuya siyasi hayatimi adiyorum, hatta kellemi kaybetmeye raziyim dedikten birkac ay sonra 180 derece donus yapip tam ters fikirleri savunmaya baslamistir. modern gorunuslu guzel bir hanim olan bu lider fikir degisikliginden sonra kapattirmamaya azmettigi okullardan mezun olanlarin yuzde 90'inin kadinlarin carsaf giymesi ve calismamasi gerektigine inandigini gosteren istatistikleri nedense hic duymamistir. bu liderin islamin bes sarti olan kelime-i sahadet getirmek, namaz kilmak, oruc tutmak, zekat vermek ve hacca gitmek fiilerini icra etmekte iken goren de olmamistir. sonunda ziyaretcimiz anlar ki turkiye'deki imam-hatip ortaokullari tartismasi birbirinden karisik bir olaylar ve soylemler zinciri haline gelmistir. ancak bu kadar karisiklik arasinda karar verebilecek bir kafa berrakligina sahip olan bir suru insan oldugunu gorur ve sasirir. hele hele bu ortamda kesin bir goruse inanip onu militanca savunanlari tebrik etmek gelir icinden. kararlilik basarinin yarisidir dememis midir pek cok milletin atasozleri? bu ulkeyi izlerken cok eglenmistir. en kisa zamanda baska bir konuyu arastirmak uzere donmek uzere calismasini bitirir.